Graanziekten: roest en brand
Roest- en brandziektes hebben een aanzienlijke impact op graangewassen wereldwijd. Het begrijpen van hun oorzaken is essentieel voor effectief beheer.
Roestziektes
Roestziektes worden voornamelijk veroorzaakt door schimmels in de orde Pucciniales, met name de geslachten Puccinia, Uromyces en Ustilago. Deze schimmels hebben complexe levenscycli met meerdere sporenstadia en vereisen vaak waardplanten.
- Bladroest: Veroorzaakt door Puccinia recondita f. sp. tritici in tarwe en Puccinia hordei in gerst. Verschijnt als geel-oranje tot roodbruine pustules op bladeren.
- Stengelroest: Veroorzaakt door Puccinia graminis varianten in tarwe, rogge en haver. Vormt donkerbruine tot zwarte pustules op stengels en bladscheden, veroorzaakt lagerliggen.
- Gelestroest: Veroorzaakt door Puccinia striiformis varianten in tarwe en gerst. Manifesteert als geel tot oranje-gele strepen op bladeren.
Brandziektes
Brandziektes worden veroorzaakt door schimmels in de orde Ustilaginales, met name Ustilago, Urocystis en Tilletia. Ze infecteren planten vroeg en veroorzaken aanzienlijke opbrengstdaling.
- Losse brand: Veroorzaakt door Ustilago soorten in gerst, tarwe en haver. Planten produceren poederachtige sporenmassa's in plaats van korrels.
- Bedekte brand (bunt): Veroorzaakt door Tilletia en Urocystis soorten. Sporen zijn ingesloten in brandballen die graankorrels vervangen.
- Vlagbrand: Veroorzaakt door Urocystis agropyri in tarwe, gerst en rogge. Ontwikkelt zwarte strepen op bladeren, stengels en kwasten.
Beheer
Omgevingsfactoren zoals hoge vochtigheid en gematigde temperaturen bevorderen ziekteontwikkeling. Beheer omvat gewasrotatie, resistente rassen, tijdige fungiciden toepassing en goede veldhygiëne.
