Samenleving en aantallen
Honingbijen (Apis mellifera) zijn sociale insecten die in grote kolonies (40.000-80.000 in zomer) in kuipen leven. Er zijn drie kastes met specifieke rollen.
De drie kastes
Arbeiders (steriele vrouwtjes)
- Hebben een steek (sterven na steken).
- Bouwen en onderhouden de kuip (waskamers, ventileren met vleugelslagen).
- Beschermen, voeden en reinigen koningin en broed.
- Zoeken nectar/pollen, brengen naar kuip, communiceren locatie door 'dans'.
- Produceren honing (nectar + enzymen - vocht) en was (wasmirren buik).
Koningin (enige vruchtbare vrouwtje)
- Grootste bij in de kuip.
- Enige functie: eieren leggen (tot 2.000 per dag).
- Wordt gekozen in larvenstadium: grotere cel, voeding met koninklijke jel (uit hypofarynxklieren arbeiders).
- Bij verlies: arbeiders selecteren opvolger uit jonge larven.
Druivels (mannetjes)
- Geen steek. Groter dan arbeiders, ogen 2x zo groot (beter zicht).
- Enige functie: koningin bevruchten (7-17 druivels per vlucht).
- Zomer: honderden in kuip. Winter: arbeiders werpen ze uit (voedselbesparing).
Producten
- Honing: nectar + enzymen, gedroogd. Voedselvoorraad.
- Was: uit buikklieren, voor waskamers. Menselijk gebruik: kaarsen, cosmetica, waspapier, modelleren.
Mondiale daling en bedreigingen
~50% van de wereldpopulatie verdwenen in 5 decennia. Hoofdoorzaken:
- Varroa-mijt (Varroa destructor): parasiteert broed en volwassenen, verspreidt virussen (vervormde vleugels/buik, geen vlucht).
- Tracheenmijt (Acarapis woodi): in ademhalingsbuisjes.
- Pesticiden: neonicotinoïden en anderen.
- Levensraumverlies, monoculturen, klimaatverandering.
Belang voor de mens
Honingbijen bestuiven vele gewassen: broccoli, komkommers, aardbeien, peren, amandelen, avocado's en nog honderden andere. Hun verdwijnen dreigt de voedselvoorziening.
