Huisdieren
Huisdieren
Encephalitozoon cuniculi is een ontzettende en angstaanjagende ziekte voor konijneigenaren. Makkelijk op te lopen, moeilijk te diagnosticeren en behandelen. E. cuniculi kan verlies van balans, achterpotenverlamming of aanvallen veroorzaken. Hoewel het in 1922 als ziekte herkend werd, was er lang weinig meer bekend. In recentere jaren, met de groeiende populariteit van konijnen als binnenhuisdieren, is de konijndierenartsgeneeskunde gegroeid. Nieuwe informatie over E. cuniculi maakt betere diagnose en behandeling mogelijk.
E. cuniculi is een protozoon parasiet dat ingenomen kan worden of via urin van een ander konijn overgedragen. Veel konijnen hebben E. cuniculi zonder symptomen, totdat iets een overgroei triggert. Het parasiet wordt via sporenen in de urin doorgegeven, van moeder op baby via placenta of melk, of kan airborne worden. Volgens Molly Varga (Ashleigh Veterinary Practice) zijn muizen een grote drager; eigenaren moeten konijnen, hooi en voedsel beschermen tegen muizenbesmetting.
De parasieten worden ingenomen of ingeademd. Via de maag-darmtract reizen ze in de bloedstroom naar nieren en andere doorbloede organen: hersenen, lever, ogen. Alleen terwijl ze in de nieren zitten is het konijn besmettelijk (behalve van moeder op baby). De parasieten vermenigvuldigen in de cellen, laten de cel barsten en verspreiden zich naar aangrenzende cellen. Een goed werkend immuunsysteem ruimt de parasieten op. Als het immuunsysteem overbelast is door ziekte, infectie, letsel, ondervoeding of stress, bloeit E. cuniculi op.
Een konijn met E. cuniculi overgroei kan vertonen: overmatige urinatie, verlies van balans, rollen, scheefhoofd, aanvallen, achterlijfsverlamming. Nierschok, convulsies, incontinentie, nystagmus (oogtrilling) zijn andere mogelijke symptomen. Konijnen geïnfecteerd vóór de geboorte kunnen letsels rond de ogen of zichtbare witte stippen in de ogen ontwikkelen. Aanvallen, verlamming en convulsies (de meest extreme manifestaties) ontstaan wanneer parasieten de hersenen bereiken. Neuraal letsel kan permanent zijn of niet.
Een titertoets (antistofniveau in bloed) toont aan of het konijn ooit blootgesteld is geweest. Twee titertoetsen met genoeg interval en vergelijking laten zien of het konijn een immuunrespons opbouwt tegen een actieve infectie in plaats van eerdere infectie. Het kan helpen andere oorzaken uit te sluiten. Bijv. volgens Teresa Lightfoot D.V.M. kunnen aanvallen ook door binnenoorinfectie, hittestroke of hoofdtrauma komen.
Een konijnkundige dierenarts voerschrijft een ontwormer, meestal fenbendazol (Panacur), vaak gecombineerd met het konijnveilige antibioticum Baytril. Soms worden verwanten van fenbendazol (Albendazol, Oxibendazol) gebruikt, maar die geven vaker bijwerkingen. Zoals Marinell Harriman uitlegt (House Rabbit Society): E. cuniculi zijn protozoa en reageren niet op antibiotica als bacteriën. Toch zijn antibiotica nuttig om het immuunsysteem te versterken en symptomen te verlichten.