Huisdieren
Huisdieren
Het paardenharnas heeft een impact gehad op de relatie tussen mens en paard die niet door enig andere uitvinding is evenaard. Het harnas stelt de kracht en het uithoudingsvermogen van paarden in staat om door mensen te worden gecontroleerd en gebruikt. Hoewel mensen en paarden door de geschiedenis heen partners zijn geweest, is het paardenharnas niet altijd onderdeel van dat verhaal geweest. De geschiedenis van paardenharnassen is lang en interessant en heeft zijn wortels in het oude Azië.
In 1993 ontdekte het Carnegie Museum of Natural History het oudst bekende paardenharnas in Botai, Kazachstan, bij een archeologische opgraving. De archeologen daterden de harnassen die op de site werden gevonden op ongeveer 3500 v.Chr. Dit bevestigde het eerdere geloof dat het gebruik van harnassen in Azië is ontwikkeld. Historische ruïnes en archeologische opgravingen geven aan dat het gebruik van harnassen rond 800 v.Chr. naar Europa verspreidde. De archeologen konden niet bewijzen waarvoor de paarden in Botai werden gebruikt, maar ze konden wel bewijzen dat ze op een bepaald moment in de geschiedenis van de beschaving gedomesticeerd en geharnessd waren.
Een van de vroegst bekende redenen om gedomesticeerde paarden te harnessen, was om de dieren in oorlog te gebruiken om strijdwagens te trekken. Paarden konden de eerste strijdwagens niet trekken, omdat de riemharnassen van die tijd het gewicht van de zware voertuigen niet konden dragen zonder het paard te wurgen. In 2000 v.Chr. ontwikkelde strijwagenmaaktechnologie zich om een lichtere strijwagen te creëren die kon worden getrokken met een paard dat een riemharnas droeg. Zodra het ontwerp paarden in staat stelde strijdwagens te trekken, werden ze prominent in oude oorlogen, waar beschavingen zoals de Hettieten en Egyptenaren soldaten op strijwagen veroveringen stuurden over de ontwikkelde wereld.
Riemharnassen konden vanwege het wurgingsrisico niet worden gebruikt om zware karren te trekken, waardoor het gebruik van paarden als lastdier in de oude wereld werd beperkt. In de 5e eeuw ontwikkelden de Chinezen het collierharnas. Deze technologische innovatie verdeelde het gewicht van de kar of strijwagen gelijkmatig over de borst van het paard, waardoor het wurgingsrisico werd beperkt. Dit nieuwe type harnas verspreidde zich snel en werd tegen de 8e eeuw veel gebruikt in heel Europa. Omdat paarden meer snelheid en uithoudingsvermogen hadden dan ossen, werd het paard al snel het voorkeursdier om aan een kar of ploeg te harnessen. Deze uitvinding veranderde de landbouw- en transportindustrieën.
In de loop van de tijd hebben mensen de harnastechnologie blijven perfectioneren, maar het gebruik van het collierharnas is sinds de 5e eeuw niet veel veranderd. Vandaag de dag zijn paardenharnassen lichtgewicht en gebalanceerd, waardoor de dieren grote ladingen over lange afstanden kunnen trekken. Geharnessde paarden worden nog steeds gebruikt in vele minder ontwikkelde landen voor landbouw- en transportredenen. Andere moderne toepassingen van het harnas omvatten paardenshows en harnasracen, waar showy, lichtgewicht harnassen de voorkeur krijgen boven de robuustere landbouwvarianten.
Een veelvoorkomend gebruik van het harnas in de moderne samenleving is in harnasracen. Deze sport dateert uit de oudheid, maar verdween na de val van het Romeinse Rijk. De eerste moderne banen voor harnasracen verschenen daarna in het begin van de 19e eeuw, en harnasracen werden al snel een populaire sport op Amerikaanse county fairs. De uitvinding van de auto maakte harnasracen minder populair in het begin van de 1900s, maar de sport herrees in 1940 toen Roosevelt Raceway in New York een verlichte baan en een weddenschapsfaciliteit introduceerde.