Huisdieren
Huisdieren
Winterslaap is een fysiologische toestand gekenmerkt door een diepe slaap en dramatisch verlaagde lichaamstemperatuur bij zoogdieren. Het kan duren van enkele weken tot diverse maanden, hoewel in het laatste geval de meeste dieren periodiek wakker worden. Het is een aanpassing aan koude klimaten en treedt in de winter op.
Sommige warmbloedige dieren zouden onstaatbaar zijn om koude winters te doorstaan. Lage temperaturen verhogen de hoeveelheid energie die nodig is om de lichaamstemperatuur te handhaven, terwijl tegelijkertijd energiebronnen (voedsel) schaarser maken. Winterslaap is een oplossing voor dit probleem. Een winterslapend dier houdt zijn lichaamstemperatuur slechts een paar graden boven de externe temperatuur en is vrijwel bewegingsloos. Dit zorgt ervoor dat zijn metabolisme vertraagt en dus veel minder energie uitgeeft dan als het dier wakker was. Om deze reden kan een winterslapend dier de winter doorstaan met praktisch geen voedsel.
Bij de start van de winterslaap verandert de lichaamsthermostaat zijn waarde, wat een geleidelijke afname van de lichaamstemperatuur en het metabolisme-tempo veroorzaakt. Nadat de gewenste waarden bereikt zijn, blijft het organisme in een stabiele toestand, de duur van welke kan variëren. Wanneer het dier op het punt staat om wakker te worden, keert de thermostaat terug naar normaal en neemt het metabolisme-tempo dramatisch toe tot ver boven de normale niveaus om de gewenste temperatuur snel te bereiken. Eenmaal dit doel bereikt is, keert het terug naar normaal. Vanwege dit is ontwaken doorgaans veel sneller dan in winterslaap gaan. Bijvoorbeeld, duurt het bij de grondeekhoorn tussen de 12 en 18 uur om de dormiente toestand te bereiken, maar minder dan drie uur om wakker te worden.
De meeste, zo niet alle, winterslapende dieren zijn middelgrote zoogdieren, zoals vleermuizen en knaagdieren. Noch kleine noch grote zoogdieren ondergaan echte winterslaap. Dus de populaire optie van een winterslapende beer is eigenlijk onjuist vanuit biologisch oogpunt.
Grote zoogdieren, zoals beren, hoeven niet te winterslapen omdat ze genoeg vet kunnen opslaan voor hun winterbehoeftes. Daarnaast zou herverwarmen van hun grote lichamen aan het einde van een winterslaapperiode te veel tijd kosten en energiematig te duur zijn. Om deze redenen ondergaan ze wat 'winterslaap' wordt genoemd, wat verschilt van winterslaap omdat hun lichaamstemperatuur slechts iets lager is dan normaal. Dit stelt hen in staat om wakker te worden en actief te worden in een relatief korte tijd.
Aan het andere uiteinde van het spectrum, zijn kleine dieren onstaatbaar om genoeg reserves op te bouwen om hen toe te laten te winterslapen. Ze moeten dagelijks voedsel verkrijgen of de reserves zullen op zijn, wat de dood veroorzaakt. Om deze reden ondergaan kleine zoogdieren en vogels wat bekend staat als 'torpor'. Deze toestand wordt gekenmerkt door een diepgaande afname van de lichaamstemperatuur, maar verschilt van winterslaap omdat deze reductie kort is. Typisch duurt het slechts enkele uren. Vanwege hun kleine grootte, kunnen ze hun lichaamstemperatuur snel herstellen naar normaal en dat doen ze met een relatief klein hoeveelheid energie. Voorbeelden van dieren die torpor ondergaan zijn veel kolibries en spitsmuizen.